fbpx

Monika Drab

radca prawny

Jestem ekspertką Business Centre Club ds. odpowiedzialności prawnej członka zarządu, twórczynią platformy VOD Prawo dla zarządu
[Więcej >>>]

Wzory dokumentów dla Ciebie

Odpowiedzialność członka zarządu wobec spółki

Monika Drab02 marca 2022Komentarze (1)

Odpowiedzialność członka zarządu wobec spółki jest tematyką często niedocenianą przez zarządzających. Martwią się oni zazwyczaj o to,  aby nie odpowiadać za długi spółki, za zobwiazania, czy za podatki.

Tymczasem, Drogi Czytelniku każdego dnia, każdej godziny podejmujesz dziesiątki decyzji.

Zapewne wszystkie (większość) słuszne i trafione bo jesteś ekspertem. I skoro są słuszne i trafione, to co Ci może grozić … ?

Odpowiedź jest krótka: WSZYSTKO!

Odpowiedzialność członka zarządu nie zaczyna się tam, gdzie są nietrafione decyzje a odpowiedzialność zaczyna się w momencie powołania i może trwać długo po odejściu z zarządu …!

DLATEGO …

Poznaj odpowiedzialność członka zarządu wobec spółki i chroń dorobek życia oraz swoją rodzinę 

Niezależnie czy jesteś członkiem zarządu w spółce  z o. o. czy w spółce akcyjnej, to odpowiadasz za szkodę, którą spółka poniesie na skutek Twoich działać lub zaniechań.

Ale czy wiesz, o jakie działania lub zaniechania chodzi konkretnie?

Co składa się na tą słynną i groźną „szkodę”?

Jak możesz uwolnić się od tej odpowiedzialności?

Jak długo odpowiadasz – być może sądzisz, że do końca kadencji? (nie, tak nie jest)

W dziesiejszej publikacji przedstawię Ci schemat, który jeśli zapamiętasz, to zrozumiesz o co chodzi z  szkodą.

Jest to schemat, który będzie miał zastosowanie zarówno do Twojej odpowiedzialności z ksh, ale także do odpowiedzialności firmy, która zarządzasz wobec kontrahentów i też jej klientów wobec Twojej spółki. Jednak to nie wszystko – także do odpowiedzialności Twoich podwładnych pracowników.

Jesli zrozumiesz praktyczne zastosowanie tego schamatu, to będziesz mogła/mógł go zastosować także do swoich spraw niezawodowych np. jak remontujesz dom, czy zawierasz prywatnie jakakolwiek umowę cywilnoprawną.

Ten schemat to CLOU całego prawa cywilnego.

Tak więc za chwilę zrozumiesz, o co w szkodzie chodzi i dlaczego jest tak ważne, abyś chroniła/chronił swoją pozycję w zarządzie.

Spójrz na schemat odpowiedzialności:

Spójrz na schemat odpowiedzialności członka zarządu wobec spółki

Jest on jedną z kluczowych informacji, którą MUSISZ zapamiętać.

Dlaczego? Bo dotyczy zarówno:

  • Kodeksu spółek handlowych,
  • Kodeksu cywilnego
  • Jak i Kodeksu pracy,

czyli ma zastosowanie, aż do trzech dziedzin prawa.

Schemat, ten jest stosowany w prawie od wielu wielu lat, odkąd istnieje kodeks cywilny czyli od lat 60-tych.

W mojej ocenie jego zastosowanie praktyczne nabrało jednak mocy odkąd Polska weszła do UE. Zastanawiasz się dlaczego? Otóż system prawodawstwa unijnego oparty jest na zasadzie, że każdy ma prawo do dochodzenia odszkodowania za pełną wysokość szkody.

Rodzaje szkody

Odszkodowanie jest zatem ściśle powiązane ze szkodą.

Powiem Ci więcej – nie ma mowy o odszkodowaniu jeśli:

  • albo Ty nie wykażesz szkody
  • albo Tobie nie zostanie wykazana szkoda.

Może ona mieć dwie postacie:

  • pierwsza, to tak zwana szkoda rzeczywista z łaciny damnum emergens
  • a druga to utracone korzyści lucrum cessans, czyli zyski które można było osiągnąć a nie osiągnięto bo wyrządzono szkodę

Musisz wiedzieć zatem, że:

  • odpowiadasz za szkodę w obu tych postaciach: szkody rzeczywistej i utraconych korzyści.
  • wszędzie tam, gdzie w przepisie albo postanowieniu umowy jest mowa o szkodzie to musisz ją rozpatrywać w tych dwóch postaciach.

Dlatego, podpisując umowy w imieniu spółki, z których może wyniknąć odpowiedzialność za szkodę (np. na opóźnienie w dostawie) na tzw. zasadach ogólnych lub wg przepisów prawa cywilnego. Bo to oznacza, że będzie bardzo sprawiedliwie ale też bardzo niebezpiecznie.

Podam Ci przykład:

Załóżmy, że Twoja spółka dostarcza maszyny. Jedną z nich ma dostarczyć kontrahentowi do 15 marca. Okazało się jednak, że spóźnicie się dostawą. W takiej sytuacji Twój kontrahent może stwierdzić, że wyrządziliście im szkodę w postaci utraconych korzyści.

Okazało się, że maszyna, której nie dostarczyła terminowo Twoja spółka miała być w ciągu produkcyjnym. W ocenie Twojego kontrahenta jej brak spowodował, że z 1 miliona planowanego obrotu spółka zrobiła zaledwie 50%, czyli pół miliona.

Kontrahent różnicę tę wycenia jako utracone korzyści. Istotne jest, że musi oczywiście swoją stratę uprawdopodobnić np. na podstawie zestawienia obrotów z poprzednich okresów, kiedy rzeczona maszyna była w ciągu produkcyjnym.

 Jednak jeśli nie zadbasz o odpowiednie zapisy umowy – bierzesz na siebie, jako członek zarządu – ogromne ryzyko.

Sprawdź: Odwołanie prezesa zarządu – trzy historie, które musisz znać.

Zawieraj tylko dobre umowy dla spółki!

Dobre, czyli takie, w których nie ma nieograniczonej odpowiedzialności za szkody! To ważne szczególnie wtedy, gdy to Twoja spółka może spowodować powstanie u kontrahenta utraconych korzyści. Możesz się na tę ewentualność zabezpieczyć w umowie:

  • możesz odpowiedzialność z tytułu utraconych korzyści wyłączyć prostym zapisem umowy
  • ale możesz też ograniczyć odpowiedzialność z tytułu szkody rzeczywistej np. do 100 procent ceny sprzedaży

Oczywiście, jeśli to Twoja spółka jest stroną umowy, która może być beneficjentem odszkodowania – wówczas korzystne jest dla Ciebie wpisanie do umowy odwołania do tzw. zasad ogólnych. Twoja spółka będzie mogła bez żadnych ograniczeń wycenić szkodę rzeczywistą i uprawdopodobnić swoje utracone korzyści.

Tyle na temat spółki.

Wina umyślna – Odpowiedzialność członka zarządu wobec spółki

Teraz przejdźmy konkretnie do Ciebie!

Wyobraź sobie, że z tego samego schematu odpowiadasz osobiście – jako członek zarządu. Oznacza to, że spółka może mieć wobec Ciebie roszczenie zarówno w zakresie szkody rzeczywistej jak i utraconych korzyści które poniosła w związku z Twoimi działaniami lub zaniechaniami.

I to zarówno wtedy gdy szkodę tę wyrządzisz z winy umyślnej jak i nieumyślnej.

Czym jest WINA UMYŚLNA?

To celowe, bezprawne działanie. Przed odpowiedzialnością z winy umyślnej nie jesteś w stanie się zabezpieczyć. Po prostu odpowiedzialności z tego rodzaju winy nie da się wyłączyć.

Wina umyślna – Odpowiedzialność członka zarządu wobec spółki

Spójrz jednak, jakie są postacie winy nieumyślnej.

Za taką według prawa można uznać: lekkomyślność, niedbalstwo czy rażące niedbalstwo.

O lekkomyślności mówimy wtedy, gdy świadome łamiesz zasady ostrożności; przewidujesz, że Twoje działania mogą wyrządzić szkodę, ale bezpodstawnie sądzisz, że to nie nastąpi.

 Przykłady?

  • zawierasz umowę o znacznej wartości, ale nie weryfikujesz kontrahenta, jego historii, renomy, nie dobierasz odpowiednich zabezpieczeń do umowy choć wiesz, że klient ma niskie kapitały, I może nie mieć potencjału na należyte wykonanie umowy;

albo

  • widzisz albo wiesz, że Twoi pracownicy nie stosują zasad bhp, instrukcji technicznej uruchomienia maszyny co grozi jej uszkodzeniem lub wypadkiem, ale tak jest szybciej. Tobie zależy na czasie, na szybkiej produkcji więc nic z tym nie robisz I dochodzi do wypadku, z którego konsekwencje są daleko idące – spółka np. musi wypłacać poszkodowanemu rentę do końca jego życia.

Niedbalstwo z kolei, to przeciwieństwo staranności. Nie przewidujesz, że swoim działaniem czy zaniechaniem wyrządzisz szkodę a zgodnie z prawem Twoim obowiązkiem jest to przewidzieć.

Przykład?

Bardzo popularny w ostatnich latach w sprawach sądowych na linii pracownik -pracodawca mobbing.

Nie znasz się na prawie pracy, więc nie wiesz, że nie tylko nie możesz stosować mobbingu wobec pracowników ale spółka którą zarządzasz musi wręcz przeciwdziałać mobbingowi w  firmie jednak nie wprowadzasz procedur, nie organizujesz szkoleń pracowników z mobbingu i przez to w końcu dochodzi do sytuacji, w które spółka zobowiązana jest na mocy wyroku zapłacić poszkodowanemu zarówno odszkodowanie, jak i wysokie zadośćuczynienie.

Kogo to jest wina? Być może nieświadomego przepisów prawa pracy Zarządu.

 Rażące niedbalstwo, czyli sytuacja w której:

  • nie zachowasz podstawowych, elementarnych zasad przy prowadzeniu spraw spółki,
  • doprowadzisz do zaniechania monitorowania jej spraw czy jej sytuacji finansowej.

Powołanie członka zarządu na prezesa – sprawdź.

Ograniczenie odpowiedzialności

Teraz uważaj!  Powiem Ci coś, co dotyczy tylko i wyłącznie Kodeksu pracy.

Otóż, Jeśli jako pracodawca znajdziesz dowody na  winę umyślną tego pracownika to będzie on ponosił odpowiedzialność do pełnej wysokości szkody czyli, zarówno szkody rzeczywistej jak i utraconych korzyści.

Jeśli jednak Twój pracownik będzie  mógł wykazać, że owszem wyrządził szkodę ale z winy nieumyślnej to jego odpowiedzialność będzie ograniczona do jego 3 miesięcznego wynagrodzenia. Ale to ograniczenie wynika tylko z kodeksu pracy, nie występuje w kodeksie cywilnym ani w ksh.

Zapewne zastanawiasz się, czy jeśli jako członek zarządu masz umowę o prace to Twoja odpowiedzialność także jest ograniczona do Twojego 3 miesięcznego wynagrodzenia? otóż NIE.

Twoja odpowiedzialność korporacyjna czyli ta, która wynika z ksh oraz Twoja odpowiedzialność pracowni­cza istnieją niezależnie od siebie. W praktyce odpowiadasz wobec spółki do pełnej wysokości szkody, bez żadnych ograniczeń.

Poznaj zatem sposoby na ograniczenie odpowiedzialności członka zarządu wobec spółki podczas Kompleksowego szkolenia dla Członków Zarządu!

odpowiedzialność członka zarządu

A jeśli jeszcze masz chwilę, to zapraszam Cię na szkolenia VOD, w tym:

Pozostańmy w kontakcie:

Zapraszam też na zakupy po wzory dokumentów przydatne członkom zarządu:

W czym mogę Ci pomóc?

Monika Drab
radca prawny

    Twoje dane osobowe będą przetwarzane przez Monika Drab Kancelaria Radcowska w celu obsługi przesłanego zapytania. Szczegóły: polityka prywatności.

    { 1 komentarz… przeczytaj go poniżej albo dodaj swój }

    Kamil 3 marca, 2022 o 13:20

    Dziękuję za tak pełny artykuł! Zostanę na Pani blogu dłużej 😉

    Odpowiedz

    Dodaj komentarz

    Na blogu jest wiele artykułów, w których dzielę się swoją wiedzą bezpłatnie.

    Jeśli potrzebujesz indywidualnej pomocy prawnej, napisz do mnie :)

    Przedstaw mi swój problem, a ja zaproponuję, co możemy wspólnie w tej sprawie zrobić i ile będzie kosztować moja praca.

    Twoje dane osobowe będą przetwarzane przez M.D. LEGAL SOLUTIONS w celu obsługi komentarzy. Szczegóły: polityka prywatności.

    Poprzedni wpis:

    Następny wpis: